یاعلی مدد

صداي ايگرگ‌آبادي: اين وسيله، استادان، معلمان، دبيران، آموزگارها، دانشجويان و حتي بچه‌ها را قادر مي‌سازه كه با هر ميزان از معلومات و در تمام بي‌نهايت علم‌هايي كه در دنيا هست، بنويسند و اين كار را بعد از چند بار به چپ و راست بردن يك چيز كوچكي به نام «پاك كننده سطح نامدور وايت با قابليت بي‌نهايت رايت» تكرار و تكرار كنن. اين وسيله قابل حمل و به راحتي قابل نصب هستش و بدون برق و باطري كار مي‌كند و فقط براي نوشتن روي اون بايد از قلم مخصوصي به نام «magice white board» استفاده بشه اما من از مسئولان خواهش مي‌كنم تا با پشتيباني همه‌جانبه نخبگاني مثل من كه ... »

مجري: «ايگرگ‌آبادي 22 ساله و دانشجوي سال اول پيش‌دانشگاهي ايگرگ‌آباد است. وي اقدام مسئولان نمايشگاه اختراعات در كشور بيسار كه اختراع وي را white board ناميده‌اند را به شدت محكوم و مجددا بر نام «سطح نامدور وايت با قابليت بي‌نهايت رايت» تأكيد كرد. شايان ذكر است مسئولان اين نمايشگاه اختراع در اقدامي مشكوك يكي ديگر از نخبگان ايراني شركت‌كننده در اين نمايشگاه با نام «استوانه كربني مولد خطوط سياه» را charcoal (ذغال) ناميده بودند.

ياالله آبجي آليس!
شايد شما باور نكنيد، ولي من معمولا شايعاتي كه عليه دولت است را باور نمي‌كنم و دنبال دليل و مدرك مي‌گردم مگر اين‌كه دليل و مدرك در آستانه در چشم فرو رفتن باشد، كه در آنصورت نيازي به دنبال گشتن نيست. در همين راستا با يكي از ناشران پرسابقه كتاب كودك كه از وضعيت صدور مجوزها ناراضي بود، صحبت مي‌كردم و سعي داشتم همچنان خوب و مثبت و خوشبين باشم كه برايم مدركي آورد مبني بر اين‌كه وزارت ارشاد حتي به انتشار كتاب‌هايي مثل «شنل قرمزي» و «آليس در سرزمين عجايب» كه ده‌ها سال است دارند چاپ مي‌شوند هم اشكال گرفته و صدور مجوز دوباره را منوط كرده به محجبه كردن شنل‌قرمزي و آليس! آقاي ناشر معتقد بود كه حتي اگر از چاپ‌هاي متعدد اين كتاب‌ها در بعد از انقلاب هم بگذريم، چون شخصيت‌هاي اين كتاب‌ها كودكند و مخاطبان هم خردسال، از لحاظ شرعي، انتشار نقاشي آنها هيچ مشكلي ندارند.

البته من هم كم نياوردم و به طرف متذكر شدم كه بالاخره بعد از ده‌ها سال، شنل قرمزي و آليس حتما به سن تكليف رسيده‌اند و ايرادش به وزارت ارشاد وارد نيست.
خوشبختانه پيش از اين‌كه بقيه مداركش را در چشم من فرو كند، از آنجا بيرون آمدم. جدا كي حاضر است يك طنزنويس نابينا را تحمل كند؟ تازه، خودم هم چشم‌هايم را دست‌كم براي ديدن سريال «پرستاران» لازم دارم!

دست‌انداز
1ـ دو روز بعد از اين‌كه در «ديدني‌هاي امروز» از علي‌ دايي تمجيد كردم، شايعه مرگ دايي توليد شد. خدا به سر شاهد است نيمه‌عمر شدم تا اين شايعه تكذيب شد، چون با توجه به سابقه سق‌سياهي من همه بچه‌ها مطمئن بودند كه ماجرا به من مربوط است. خدا رحم كرد كه شايعه دروغ بود، والا من با اين جماعت چنگال‌به‌دست چه كار مي‌كردم؟

2ـ اين روزها ايميل‌هاي بامزه‌اي مي‌گيرم از كساني كه مي‌خواهند با بخش طنز «بازتاب» همكاري كنند. لابد مي‌پرسيد اين كجايش بامزه است؟ نكته بامزه اينجاست كه اين دوستان در اين ايميل‌ها مي‌خواهند من برايشان ميزان حق‌الزحمه و آزادي عمل در بازتاب را بنويسم تا عزيزان آن‌وقت تصميم بگيرند كه با بازتاب كار كنند يا نه. واقعا تواضع هم حدي دارد!

باییییییی

چكيده

             علي رغم تصور همگاني مبني بر وجود جنگلها در مناطق پر باران در نواحي خشك ونيمه خشك نيز مناطقي يافت مي شود كه در گذشته جنگل بوده و امروز نيز بقاياي اين جنگلها بصورت محدود در پاره اي از مناطق يافت مي شود. منطقه كوهپايه اي كوه هنگام گناباد نيز از جمله اين مناطق است. به گفته ريش سپيدان محلي در گذشته نه چندان دور، كوه هنگام جنگل انبوه بنه بوده و از قرائن و شواهد موجود مانند جنگل انبوه بنه در منهااليه كوه هنگام ( سياه دره )، وجود تك درختان و وفور زادآوري در كل منطقه اين حقيقت به اثبات مي رسد. هدف اين مقاله شناسايي و معرفي منطقه و پتانسيلهاي موجود آن است، اميد است با اندكي توجه مسئولين بتدريج شاهد احياء و گرايش مثبت جنگل باشيم.

مقدمه

            جنگل ها به عنوان يكي از مهمترين سيستم هاي حيات بخش انسان به شمار مي روند. در واقع جنگل ها تضمين كننده بقا و پايداري آب، خاك و هواي سالم هر سرزمين  هستند و پشتوانه مطمئني براي نگهداري و توسعه سيستم هاي كشاورزي و ساير منابع تغذيه اي انسان محسوب مي شوند. جنگل ها از ديرباز تا كنون پا به پاي تكامل جوامع انساني، تكيه گاه استواري براي تداوم و ارتقاء سطح زيست آنها بوده اند و هنوز هم وفادارانه خدمات بي دريغ خود را به بشريت عرضه مي كنند و اهميت حياتي آنها در دنياي امروز نه تنها به دليل ارزش هاي اقتصادي بلكه بدواً به دليل ارزش هاي غير قابل جانشين طبيعي و زيست محيطي آنها مي باشد.

اقدامات يك جانبه بشر در طبيعت به منظور تأمين نياز هاي ضروري و عدم توجه به عواقب مخـرب زيست محيـطي آن باعث نابساماني هايي چون گرماي بيش از حد كره زمين، بالا آمدن آب دريا ها، افزايش گازهاي سمي وگلخانه اي، خشكسالي، تخريب لايه ازن، سيل هاي مخرب، رانش زمين، طوفان هاي شديد، حركت شنهاي روان و صدها بلاي ديگر شده است. اگر چه بشر از دير باز پي به نقش و اهميت جنگل برده است، ولي منافعش به گونه اي ايجاب مي كرده كه تخريب جنگل ها نه تنها متوقف نشده بلكه هنوز هم بشدت بخصوص در كشور هاي در حال توسعه ادامه دارد. در كشور ما ايران نيز از گذشته نه چندان دور وسعت جنگل هاي طبيعي 3/18 ميليون هكتار برآورد شده بود كه اكنون به حدود 4/13 ميليون هكتار تقليل يافته است. در هر حال گذشته از مسئله تخريب در سابق، مشكل اساسي عدم برنامه ريزي صحيح در جهت حفظ و احياي جنگل هاي تخريب شده مي باشد هر چند در سطوح كوچكي اقداماتي در اين زمينه انجام گرفته است. در مقـاله پيش رو سعـي بر اين است كه جنـگل بنه ناشناخته كوه هنگام معـرفي شود، تا انشاء ا… با وسع نظردست اندر كاران بخش هاي اجرا و تحقيقات بتوان جنگل چهار صد كيلومتر مربعي مذكور را احيا نمود. كاري كه با اندك توجه و همت و همچنين با هزينه كم دست يافتني است.

با توجه به اين كه گونه بنه در نواحي كه كاشت ساير گونه هاي درختي با محدوديت هايي روبرو است و همچنين در نواحي كوهستاني روي شيب ها و خاك هاي ضعيف رشد مي كند، توانمندي آن در مشجر كردن بسياري از مناطق نامساعد مطرح مي شود. علاوه بر اين بنه با نام علمي Pistacia atlantica ازخانواده  Anacardiaceae ، گياهي چند منظوره است كه علاوه بر مشجر كردن مناطق خشك و نيمه خشك و حفاظت آب و خاك، مصارف زيادي از جمله: تغذيه وحوش ودامها، مصارف صنعتي، دارويي و تغذيه اي را دارا مي باشد.

1- موقعيت عمومي منطقه:

1-1- موقعيت جغرافيايي:

         كوه هنگام واقع در  35كيلومتري جنوب شرقي گناباد، در حد واسط عرض هاي جغرافيايي΄5 ˚34 تا΄15 ˚34 و طولهاي جغرافيايي ΄15  ˚58 تا ΄5  ˚59 قرار گرفته است. ارتفاع بلندترين نقطه از سطح دريا در كلاته كوه 1800 متر و در كلاته زردوند واقع در مرز شهرستان گناباد با قاين1945 متر مي باشد. وسعت آن 416كيلومتر مربع است. كوه هنگام از غرب به جاده آسفالته گناباد- قاين، از شرق به دشت گيسور، از جنوب به راه خاكي كبوتر كوه – عباس آباد و از شمال به جاده خاكي چاه پاياب منتهي مي گردد.

1 -2 – مشخصات اقليمي:

          به دليل عدم وجود ايستگاه هواشناسي در منطقه مذكور، به منظور بررسي پارامترهاي اقليمي، از آمار و اطلاعات  ايستگاه هاي هواشناسي مجاور و نقشه هاي ايزوبار سازمان هواشناسي كشور استفاده شده است.

آمار بارندگي ده ساله اخير (1370 تا 1380 ) ايستگاه سينوپتيك گناباد نشان مي دهد، كه حداكثر بارندگي طي سال1371 به ميزان 6/260 ميليمتر و حداقل آن طي سال 1378 به ميزان 3/67 ميليمتر و ميانگين آن در مدت 10 سال، 150 ميليمتر گزارش شده است.حداكثر ريزش نزولات مربوط به ماههاي بهمن، اسفند و فروردين مي باشد و در ساير ماههاي سال بارندگي اندك است .به نحوي كه دوره خشكي منطقه از ارديبهشت ماه شروع و تا آبان ماه  ادامه مي يابد. با توجه به رابطه گراديان ارتفاع و بارندگي ( به ازاء هر1000 متر ، 70 ميليمتر) متوسط بارندگي كوه هنگام با لحاظ كردن متوسط ارتفاع منطقه، حدوداً  190 ميليمتر برآورد مي شود. حد اكثر مطلق درجه حرارت ايستگاه سينوپتيك گناباد 5/45 درجه سانتيگراد در مرداد ماه سال 1377 و حداقل درجه حرارت مطلق 2/14- درجه سانتيگراد در دي ماه سال 1371 و متوسط حد اقل درجه حرارت ساليانه 8/9- درجه سانتيگراد و متوسط حداكثر درجه حرارت ساليانه 6/41 درجه سانتيگراد تعيين شده است. سردترين ماههاي سال، دي و بهمن و گرم ترين ماههاي سال خرداد ، تير و مرداد مي باشد. ميزان متوسط حرارت كوه هنگام با توجه به رابطه گراديان ارتفاع و حرارت ( به ازاي هر 100 متر افزايش حدود 7/0 درجه سانتيگراد كاهش دما ) حدود 3 درجه سانتيگراد كمتر از محل ايستگاه هواشناسي در گناباد خواهد بود. بنابراين متوسط درجه حرارت ساليانه منطقه كوه هنگام 14 درجه سانتيگراد تخمين زده مي شود.

در منطقه مذكور به دليل بالا بودن درجه حرارت و كاهش نسبي رطوبت و همچنين وزش بادهاي موسمي ميزان تبخير بالا است. به علت عدم وجود آمار مربوط به تبخير، ارقام موجود از نقشه منحني هم تبخير ايران كه در سال 1355 توسط وزارت نيرو تهيه شده است استخراج گرديد و بر اين اساس ميزان تبخير در منطقه، 2400 ميليمتر در سال برآورد مي شود.

به علت كمي ميزان بارندگي و پراكنش نامنظم آن و همچنين تبخير بالا، ميزان رطوبت نسبي كم و بسيار متغير است. طبق آمار موجود، رطوبت نسبي از 4 درصد در شهريور ماه سال 1376 تا 100 درصد در زمان بارندگي و مه در نوسان است. بديهي است تغييرات در ارتفاعات كوه هنگام كمتر است.در نهايت اقليم منطقه مورد نظر نيز طبق روش ترانسوا، خشك تعيين مي گردد.

( T=0.79<1 E=2400  P=190 )     

2- زمين شناسي، خاك شناسي و پوشش گياهي:    

         كوه هنگام در واحد اراضي كوههاي نسبتاً مرتفع تا مرتفع فرسايش يافته با دره هاي عميق متعدد، متشكل از شيل و ماسه سنگ، با شيب 40 تا 90 درصد قرار گرفته است. در برخي نقاط همانند ديوار كمري و كلاته آهني، بيرون زدگي هاي آذرين نظيرگرانيت ديده مي شود. به علت كوهستاني بودن منطقه و شيب زياد، خاك تكامل يافته وجود ندارد و دامنه ها غالباً لخت و بدون پوشش خاكي و بعضاً در برخـي از نقاط، خاكـهاي خيلي كم عمق سنگريزه دار و غير يكنواخت Lithic Leptosols وجـود دارد. در دامنـه تپه ها و شيب هاي متوسط تا كم و جاهايي كه پوشش سنگي وجود ندارد، قشر نازكي از خاك سبك با درصد بالايي از سنگريزه وPH   قليايي وجود دارد كه رويشگاه گياهان مرتعي با غالبيت درمنهArtemisia.sp   و درختان بنه است.

اراضي زراعي و باغي مورد استفاده در قنوات منطقه نيز حاصل جمع آوري آبرفت در بندسارهاي كوچك پايين دست قنات موسوم به بندچه است. پس از حفر قنات اراضي حاشيه رودخانه كه معمولا بستر سنگريزه اي دارد انتخاب و با مسدود كردن مسير رودخانه و احداث خاك ريز سيلاب هاي بهاره جمع آوري مي گردد. با ته نشين شدن گل و لاي در دراز مدت خاك آبرفتي ريزدانه و حاصلخيزي بدست مي آيد كه در آن زراعت و باغداري مي كنند. بدين ترتيب با توسعه و تكميل بندچه ها صحرا يا مزرعه قنات ايجاد مي شود. محصولات عمده زراعي و باغي كشاورزان منطقه شامل:گندم، جو، ارزن، جاليز، انار، توت، انجير، زردآلو و بادام مي باشد.

از نظر پوشش گياهي نيز منطقه عمدتاً داراي پوشش مناطق خشك با غالبيت درمنه و بنه مي باشد كه گياهان همراه آن عبارتند از: پرند، افدرا، لاله، انجير كوهي، خنجوك، انواع يكساله ها، خار شتر، اسپند، كوزينيا، دواي شيخ علي، زيره كوهي، زلف پيرزن و آويشن 3- پيشينه تاريخي جنگل بنه كوه هنگام :

         كوه هنگام منطقه ييلاقي دامداران روستاي استاد است. اين روستا در 35 كيلومتري گناباد در غرب جاده گناباد – قاين و خارج از محدوده كوه هنگام واقع است. با توجه به پيشه اصلي مردم منطقه كه دامداري مي باشد، از چاههاي مالداري و قنوات موجود به عنوان آبشخور دامها استفاده مي شود. دامداران در نيمه اول سال به منظور استفاده از مراتع كوه هنگام به اين منطقه كوچ كرده و در فصل سرما به روستا مراجعت مي نمايند. 

در گذشته نه چندان دور در بيشتر مناطق شهرستان گناباد جنگل هاي طبيعي بنه وجود داشته كه آثار آن به صورت تك درخت بخصوص در ارتفاعات جنوب و جنوب شرقي شهرستان هنوز يافت مي شود. در ابتداي قرن بيستم با افزايش جمعيت و نياز به سوخت، قلع و قمع درختان بنه شدت بيشتري به خود گرفت و در اكثر نقاط تقريباً نابود شد. بجز در مناطق خاصي به دلايل مشخص، كه ازآن جمله مي توان مسائل مذهبي و مالكيت شخصي را بيان كرد. دليل بقاي قسمتي از جنگل بنه كوه هنگام مشهور به سياه دره نيز وجود قنات سياه دره است كه مالكين قنات در زماني كه تجارت زغال بنه رونق داشته مانع هجوم مردم جهت تهيه زغال به منطقه شده اند و به همين دليل جنگل طبيعي بنه سياه دره تا به امروز دست نخورده باقي مانده است. حدود 30 رشته قنات و چشمه اهالي استاد در كوه هنگام، حد واسط كبوتر كوه در غرب و سياه دره در شرق وجود دارد كه البته غالباً آبادي ها فاقد سكنه بوده و اكثراً كم آب، تخريب شده يا در حال تخريب هستند.

بنا به گفته ريش سفيدان پوشش درختان بنه در اواخر قرن نوزدهم بقدري انبوه و متراكم بوده كه عابرين مسافت كبوتر كوه تا سياه دره را زير چتر و سايه درختان بنه طي مي نموده اند. نياز به سوخت و زغال به دليل افزايش چشمگير جمعيت در 100 سال گذشته، باعث هجوم مردم به جنگل هاي بنه كوه هنگام شده و علاوه بر قطع بي رويه درختـان، فشار بيش از حـد دام نيز مانـع رشد و نمو نهال هاي جوان شده و در واقع جنگل تخريب و بجز در معدودي از نقاط به كلي نابود گرديده است. آثار بجا مانده ازكوره هاي زغال موجود در منطقه نيز شاهدي بر اين مدعا است.از كوره هاي مذكور گاهي اوقات در ذوب فلزات نيز استفاده مي شده است.

مؤلف تاريخ و جغرافياي گناباد در كتاب خود در مورد پوشش گياهي منطقه  گناباد مي نويسد: » انتهاي كوه هنگام معروف به سياه دره بوده كه به واسطه وجود اشجار كوهي و درخت بنه زياد از دور سياه نشان داده مي شده، از اين رو بدين نام موسوم گرديده، ولي در اين زمان همه آنها از بين رفته و مردم در گذشته براي مصرف سوخت خود و تهيه زغال از آنها استفاده مي نموده اند «.

4- وضعيت كنوني منطقه:

        وسعت جنگل هاي طبيعي شهرستان گناباد 5/667  كيلومتر مربع است كه 4/7 درصد از عرصه هاي منابع طبيعي شهرستان و 9/5 درصد از جنگل هاي استان خراسان را تشكيل مي دهد. جنـگل هاي بنـه و خنجـوك درحـال حاضر 25  درصـد از مساحت جنگل هاي گناباد با تراكم 30 تا50 اصله در هكتار را شامل مي شود كه قسمت اعظم آن در كوه هنگام واقع است. بر اساس تعداد درخت در واحد سطح، كوه هنگام را مي توان به دو قسمت تقسيم نمود: سطح نسبتاً زيادي شامل غرب و مركز كوه هنگام، با وسعتي حدود 346 كيلومتر مربع به دلايلي كه قبلا عنوان شد جنگل بنه دراين قسمت از بيـن رفته و فقـط در صخره هاي صعـب الـعبور تك درختـان بنـه مشاهده مي شود. در اين قسمت زادآوري بنه به وفور مشاهده مي شود ولي تراكم بالاي دام و چراي مفرط به نهال هاي جوان اجازه رشد و نمو نداده و اغلب نيز به صورت روزت باقي مانده اند. ( عكس  شماره 1 ) شرق و جنوب شرقي كوه هنگام با وسعتي حدود70 كيلومتر مربع شامل ارتفاعات سياه دره، چاه آهني و كلاته كوه به طرف عباس آباد مناطقي هستند كه جنگل بنه از تراكم نسبتاً خوبي برخوردار است. ( عكس شماره 2 ) زادآوري بنه در اين مناطق زياد و به علت شدت دام كمتر رشد و نمو نهال هاي جوان بسيار مطلوب است. ( عكس شماره 3 و 4 )

5- علل تخريب جنگل:

         همان طور كه اشاره شد در 100 ساله اخير، منطقه مذكور با هجوم بهره برداران مواجه بوده كه نتيجه آن قطع بي رويه درختان و صدمات شديد به جنگل بوده است. عامل مهم ديگري كه عرصه را تحت تأثير خود قرار داده، چراي بيش از حد و مفرط دام مي باشد. حيوانات چرا كننده به طرق مختلف روي پوشش گياهي اثر مي گذارند مانند كاهش قدرت گياه از طريق حذف جوانه انتهايي و فشارهاي مكانيكي بر خاك در اثر لگد كوبي، كه اين مورد باعث بر هم زدن ساختمان خاك مي شود در نتيجه فشار وارده وكاهش ميزان تهويه  خاك، فعاليت موجودات زنده نيز كاهش يافته و نهايتاً پايين آمدن كيفيت رويشگاه را درپي دارد. از طرف ديگر كاهش نفوذپذيري  خاك نسبت به باران باعث تشديد فرسايش سطحي مي گردد. عوامل طبيعي مانند خشكسالي هاي اخير، بالا رفتن درجه حرارت محيط، سيلاب هاي فصلي و … نيز احتمالا در اين مسئله نقش داشته اند.

6-اقدامات آينده و ارائه راهكار ها:

       هدف اصلي در حال حاضر حفاظت و حمايت از جنگل است. يكي از گام هاي مؤثر در حفظ جنگل، شناسايي عرصه و مشخص كردن تراكم جنگل در تمام سطوح عرصه است. تا زماني كه ما ندانيم چه داريم و چقدر داريم، هيچگاه نمي توانيم اقدامي در جهت حفظ و بالا بردن كيفيت رويشگاه داشته باشيم. بنابراين لازم است در گام اول طرح جامع جنگلداري، در ارتباط با شناسايي جنگل كوه هنگام تهيه و در آن مواردي چون وسعت دقيق جنگل، تراكم درختان و مطالعاتي از اين قبيل صورت گيرد و در مرحله بعدي با هماهنگي بخش اجرا، نسبت به قرق منطقه اقدام نمود. در مسئله قرق بايد به نحوي اقدام نمود كه اولاً منافع ساكنان بومي كوه هنگام حفظ شده و تشويق و توجيه گردند كه با قرقبانان همكاري نمايند، ثانياً مناطقي از كوه هنگام را قرق نمود كه زادآوري در آن بالا و امكان قرق آسان تر است، تا اينكه زودتر به نتيجه برسيم. قرق بايد در چند مرحله چندين ساله صورت گيرد تا احياي جنگل براي مسؤلين و مردم ملموس گردد و نهايت همكاري در مراحـل بعـدي قـرق صورت پذيرد. بحـث گياهان همـراه نيز مسئله اي است كه مي تواند مورد بررسي و تحقيق قرار گيرد. هم اكنون از روش هايي كه براي كاهش خسارت دام وجود دارد، گياهان همراه مي باشد كه به عنوان ابزاري براي تسريع تثبيت درختان بنه مطرح مي گردد. بطـوري كه حساس ترين مراحـل رويشي بنه كه همان استقرار آن مي باشد بيش از پيش به گياهان محافظ و در نهايت زير اشكوب آن وابسته است كه در واقع اين در پناه قرار گرفتن بنه ها فقط به دليل شرايط خاص حاكم بر منطقه از نظر چراي دام مي باشد. علاوه بر اين انجام عمليات بوته كاري و بذر كاري روي خطوط تراز، نيز مي تواند در احياي جنگل و افزايش تراكم درختان تاًثير مثبتي داشته باشد. استقرار بذر در مناطق خشك و نيمه خشك، عمدتاً به دليل كمبود رطوبت با مشكل مواجه بوده و از جمله بذوري كه سبز شدن آن به سختي امكان پذير مي باشد، بذر بنه است. بويژه در اين مناطق كه بعضي اوقات از فروردين و ارديبهشت ماه به بعد بارندگي وجود ندارد.

 در اين قسمت به عنوان راهكاري موفق به كشت و استقرار بذور زير پلاستيك اشاره مي گردد:

 الف – آماده كردن بذر جهت كاشت:

        پس از تهيه بذر و اطمينان از قوه ناميه آنها بذور را به مدت 24 ساعت در داخل ظرف پر از آب مي ريزيم تا پوسته خارجي نرم و قابل جدا شدن گردد. با مالش بذرها پوسته آنها جدا شده و در واقع بذر لخت مي گردد. اين عمل حتماً بايد صورت گيرد زيرا وجود پوسته باعث كپك زدگي بذر ها در موقع جوانه زدن مي گردد. سپس آنها را داخـل گوني ريختـه و مدت يـك هفتـه مرطـوب نـگه مي داريم تا زماني كه جوانه بزنند.

 ب- كاشت بذر در عرصه:

         جهت آماده كردن بستر بذر و استفاده بهتر از نزولات جوي بايد به فواصل مشخص در عرصه، تشتك هايي به قطرحداقل 5/0 متر ايجاد نمود. با دست قطعات درشت سنگ داخل تشتك را جدا و سعي مي كنيم خاك محل استقرار بذر، نرم و خاك حاصلخيز سطح زمين باشد. سپس تعداد 3 تا 4 عدد بذر را در عمق 3 سانتيمتري خاك گذاشته و آنها را با خاك مي پوشانيم. در سطح خاك روي محل كاشت بذر، پلاستيك شفاف به ابعاد 30  × 30 سانتيمتر مي گذاريم و چهار طرف پلاستيك را زير خاك كرده و با خاك پلاستيك را ثابت مي كنيم. بايد دقت شود كه روي پلاستيك خاك ريخته نشود تا در بهار گياهچه بتواند فتوسنتز كند. براي اين منظور پلاستيك فريزر موجود در بازار مي تواند مناسب باشد. پلاستيك مانع اتلاف آب از خاك مي شود و در واقع مانند يك گلخانه كوچك محل بذر مرطوب و گرم مي ماند. دو فاكتور ذكر شده در جوانه زني بسيار مؤثر مي باشند، زيرا بذرهاي جنس پسته براي جوانه زدن به رطوبت و حرارت كافي نياز دارند. ضمناً خاك زير پلاستيك هيچ وقت سله نمي بندد تا مانع خروج گياهچه شود. عمل كاشت در زمستان و زماني كه زمين رطوبت داشته باشد هرچه زودتر صورت گيرد بهتر است زيرا زمان كافي در اختيار بذر جهت گذراندن دوره خواب ( Dormancy ) و جذب آب قرار مي گيرد. براي حفاظت كپه كاشت شده بايد بلا فاصله روي پلاستيك را با خار و خاشاك موجود در عرصه به دقت پوشانيد زيرا حيواناتي نظير روباه و سمور به منظور تغذيه كپه را تخريب مي كنند. جهت استقرار خار و خاشاك در محل كپه بهتر است از قلوه سنگ هاي موجود در عرصه استفاده نمود زيرا استفاده از كلوخه هاي خاك پس از حل شدن در آب موجب زير خاك قرار گرفتن پلاستيك شده و مشكل عدم عبور نور را در بر خواهد داشت ( عكس شماره 5 ).

 ج- عمليات داشت:

        اگر عمليات كاشت به دقت و به شيوه اي كه بيان شد صورت گيرد، از نيمه دوم فروردين به بعد گياهچه از خاك خارج شده و در زير پلاستيك مشاهده مي شود. در اين زمان به وسيله چاقو يا تيغ مـوكت بري پلاستيـك را از وسـط و محـل گياهچـه بدقت پـاره مي كنيم تا گياهچه بتواند رشد و نمو كند. لازم به ذكر است اين عمل بلافاصله پس از سبز شدن بايد صورت پذيرد و دقت شود قبل از پاره كردن پلاستيك لازم است خار و خاشاك روي كپه را برداريم. خار و خاشاك را دور نمي ريزيم، بلكه براي حفاظت گياهچه از چراي جوندگان دو مرتبه آن را در اطراف گياهچه به شكلي قرار مي دهيم كه مانع چرا شود و ضمناً نور به گياهچه برسد. پاره كـردن پلاستيك به شيوه اي كه بيان شد باعث كاهش تبخير در اطراف گياهچه شده و رطوبت قابل دسترس افزايش مي يابد. نكته قابل توجه در سبز شدن بذر ها اين است كه نبايد قبل و بعد از برداشتن پلاستيك اقدام به آبياري نمود. نهايتاً با توجه به وجود ايستگاه تحقيقات كشاورزي و منـابع طبيعي در گناباد، جنـگل بنه كوه هنـگام مي توان

نگارندگان:

حسين رحيمي، كارشناس ارشد خاكشناسي،، ايستگاه تحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي گناباد.

مجتبي محرابي، كارشناس مرتع وآبخيزداري،، ايستگاه تحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي گناباد

حسن احمدنژاد، كارشناس مرتع وآبخيزداري،، ايستگاه تحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي گناباد

http://ostadcity1.blogfa.com/post-1.aspx

به گفته كارشناسان تجديد حيات طبيعي جنگلها نياز به اجراي طرحهاي خروج دام و خانوارهاي جنگلنشين از اين عرصهها دارد.

براساس مطالعات طرح جامع مقدماتي سال 1364 سازمان جنگلهاو مراتع، تعداد دامهاي موجود در جنگلهاي شمال 37/4ميليون واحد دامي با 32 هزار و 275 دامدار، 33 هزار و 100 دامسرا و 79 هزار و 76 خانوار جنگلنشين با جمعيت بيش از 466 هزار و ? 849 نفر برآورد شده است.

حضور اين تعداد دام و جنگلنشين موجب تخريب جنگل و جلوگيري از تجديد حيات طبيعي و درنهايت منجر به كاهش توليد ميگردد.

در اين ارتباط با اجراي طرح ساماندهي خروج دام و تجميع جنگل نشينان بتدريج عوامل تخريب كاهش يافته و موجب افزايش توليد، بهبود وضعيت جنگل و تجديد حيات طبيعي آن خواهد شد.

طرح ملي صيانت از جنگلهاي شمال در اين راست و با رويكرد بهينهسازي مديريت جنگلداري و جنگل شناسي تهيه و با هدف حفاظت فيزيكي، توسعه جنگل، بهينهسازي مديريت جنگلداري، رفع مشكلات اجتماعي و بسترسازي و تكميل عمليات شناسايي و مميزي اراضي از سال 1381 تاكنون در دست اجرا است.

در سال 80 هيات دولت با گذراندن مصوبهاي وظايفي تعيين و از آن زمان به بعد سازمان جنگلها و مراتع مصوبهاي را تصويب كرد و با همكاري سازمان مديريت و برنامهريزي طرحي به نام صيانت از جنگلهاي شمال تهيه و به تصويب دولت رسيد.

اين طرح در سال 81 با عنوان طرح جامع صيانت از جنگلهاي شمال با در نظر گرفتن اعتبارات ويژه تصويب شد كه خروج دام از جنگل يكي از اهداف اين طرح صيانت محسوب ميشود.

با توجه اينكه وجود دام، دامدار و جنگل نشيني در جنگلهاي شمال با شيوه- هاي امرار معاش كاملا سنتي و نيز اقتصاد مبتني بر توليد پروتئين در تعارض با توليد چوب بوده، نابودي ساير ارزشهاي اكولوژيكي جنگلها را نيز به دنبال خواهد داشت و حفاظت و توسعه جنگلها بدون توجه به اين مسايل امكان پذير نيست.

براساس اين طرح خروج دام و جنگلنشين تحت يك برنامه با زمانبندي شش ساله و كاهش وابستگي روستاييان به جنگل براي تامين سوخت و نيازمنديهاي ديگر در اولويت طرحهاي جامع صيانت از جنگلهاي شمال است.

مدير سابق دفتر فني جنگلداري سازمان جنگلها و مراتع گفت: جنگل محل رويش درخت و مرتع محل رويش علوفه است و براساس اين استعداد طبيعي جايگاه دام در مرتع است ولي در مرحلهاي ازتاريخ تحولات اقتصادي جوامع دامداري و رمهگرداني در جنگل انجام شد و كاركرد جنگل به تدريج در مناطقي به مرتع و اراضي كشاورزي تغيير كاربري داده شد.

مصطفي عبداللهپور افزود: هر چند كه با وضع قوانين و اعمال جرايم و فراهم كردن تمهيدات سعي در جلوگيري از تخريب جنگل شدند.

اين استاد دانشگاه آزاد ادامه داد: در كشورهاي درحال توسعه به دليل توسعه نيافتگي بخشهاي صنعت، كشاورزي و خدمات، هنوز جمعيت زيادي از روستاييان و عشاير جهت رفع نيازهاي اوليه زندگي به منايع طبيعي تجديد شونده (جنگلها و مراتع) وابستهاند و هنوز جمعيت زيادي بر خلاف استعداد اراضي حتي در جنگلهاي شيبدار صنعتي به فعاليت دامداري و ادامه گسترش اراضي كشاورزي و تغييركاربري جنگل مشغول هستند.

به گفته وي ادامه اين وضعيت خسارت زيادي به آب و خاك و سرمايهگذاريهاي جلگه و دشت( كشاورزي، صنعتي، راه) وارد ميكند.

مدير سابق دفتر فني جنگلداري سازمان جنگلها و مراتع اضافه كرد: براي برون رفت از اين مشكل بايد چارهانديشي كرد و به نحو شايستهاي نظام توليد عقب افتاده وخسارت زا و ناپايدار را به نظام توليد سازنده، مولد و پايدار تبديل كرد.

وي گفت: تا دهه 40 كه بخشي وسيعي از جنگلهاي شمال تا ساحل دريا پوشيده از درخت بود دامداران جنگلهاي شمال به مدت شش ماه در جلگه و سه ماه در مراتع ييلاقي توقف داشتند و سه ماه را نيز با توقفهاي كوتاه مدت در رفت و برگشت به ييلاق و قشلاق در ميانبند ميگذراندند.

عبدالله پور افزود: براساس اطلاعات غير مدون، كارشناسان پيشنهاد دادند تا با تغييركاربري جنگلهاي جلگهاي دامداران جنگل را در جلگه اسكان دهند و جنگل را از وجود دام آزاد نمايند اما، در عمل جنگلهاي جلگهاي به هركس به جز دامداران واگذار شد و دامداران نيز به تدريج شش ماه را در جنگلهاي ميان بند كه شيب دار است، اطراق نمودند.

بهگفته اين استاد دانشگاه ، بدين ترتيب با تنگ تر شدن عرصه وتوقف بيشتر دامداران در جنگلهاي شيب دار تخريب از دهه 40 به بعد شدت يافت و اين وضعيت همچنان ادامه يافت.

اين استاد دانشگاه تصريح كرد: بعد از انقلاب تفكر خروج دام از جنگل بين برخي از جنگلبانان با شدت بيشتري پيگيري شد هر چند كه برخي از كارشناسان و مديران نيز با خروج دام از جنگل مخالفت ميكردند.

وي افزود: ابتدا با مطالعه وضعيت جنگل و جمعيت دامدار جنگلنشين ، طرح توجيهي تهيه شد تا تصميم گيران با توجيه اقتصادي و اجتماعي و زيست محيطي لازم نسبت به تهيه و اجرا طرح بپردازند.

عبدالله پور تصريح كرد: براساس مطالعات انجام شده در سال ، 64 تعداد 33 هزار و 100 واحد دامداري سنتي با تعداد چهار ميليون 370 هزار واحد دامي در جنگلهاي شمال وجود داشت (به استثناي دامهاي كتول روستاهاي داخل و حاشيه جنگل كه يك ميليون و427 هزار واحد دامي است).

وي همچنين تعداد اطراق گاههاي دامداري در داخل جنگل را 28 هزار و 500 واحد با مساحت 57 هزار هكتار ذكر و اضافه كرد: اين دامها بهترين رويشگاه جنگل را عاري از درخت نمودند.

وي مصرف سوخت ساليانه دامداران را دو ميليون و 800 هزار متر مكعب چوب و مصرف اصطبلسازي و مرمت ساليانه آن 70 هزار متر مكعب اعلام كرد.

عبدالله پور ادامه داد: اين در حالي است آباديهاي زير بيست خانوار عمدتا فاقد خدمات رفاهي، بهداشتي، فرهنگي هستند.

به گفته اين كارشناس جنگل با توجه به چنين وضعيت بحراني از نظر زيست محيطي، اجتماعي و اقتصادي و روند رو به افزايش تخريب جنگل، برخي در درون سازمان جنگلها روي خوش به اجراي طرح نشان نميدادند.

عبدالله پور اضافه كرد: ولي با پيگيريهاي معتقدين به اجراي طرح و براي جلوگيري از ادامه بحران، ابتدا با اعتبارات اندك طرحهاي اجرايي تهيه و در سطح محدود از طريق مذاكره و توافق و رضايت دامداران و جنگل نشينان به اجرا درآمد.

مدير سابق دفتر جنگلداري سازمان جنگلها و مراتع گفت: پس از اجراي اين طرح، اعتباري براي اين منظور در برنامههاي سازمان جنگلها و مراتع لحاظ و قوانيني در برنامه پنج ساله سوم تصويب شد.

وي ادامه داد: از شروع اجراي طرح در سال 68 تاكنون بيش از يك ميليون واحد دامي و بيش از سه هزار خانوار جنگلنشين پراكنده از جنگل خارج شدند و سه ميليون و 300 هزار واحد دامي و نيز حدود بيش از هفت هزارخانوار ديگر بايد در برنامه آينده از جنگل خارج شوند.

اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: همچنين 19 شركت تعاوني جنگل نشينان مجري طرح جنگلداري تشكيل شده است كه با حدود بيش از پنج هزار عضو از خانوارهاي جنگلنشين در سطحي معادل 157 هزار هكتار به جاي گسترش دامداري و كشاورزي به جنگلداري و حفاظت جنگل مشغولند.

وي بر لزوم ارتقاء فعاليت تعاونيهاي جنگلنشين مجري طرح از طريق توسعه و تنوع فعاليتها براساس استعداد اراضي و توان اقتصادي عرصه و افزايش اشتغال سازنده تاكيد كرد.

اين كارشناس جنگل، رفع نواقص قانوني اعم از قانون حفاظت از جنگل، قانون برنامه، بودجه، تسريع در تدوين آييننامه قوانين مصوب، اعطاي تسهيلات و امكانات به داوطلبين تاسيس واحدهاي دامپروري از محل تبصرههاي بودجه و حواله دام اصيل و دو رگ را از جمله راهكارهاي رفع مشكلات فراروي اين بخش عنوان كرد.

عبداللهپور جلوگيري از پراكندهكاري و تمركز اجراي برنامه بر روي دامداران و جنگل نشينان پراكنده، نه خريد مستثنيات افراد ديگر در داخل جنگل، اعمال نظارت و بازرسي دستگاههاي مسوول، جلوگيري از اجراي طرحهاي خنثيكننده و مغاير با طرحهايي مانند خدمات رساني به آباديهاي تك خانواري و زير 20 خانواري، در اولويت قراردادن طرح خروج دام وجنگل نشينان پراكنده و تامين اعتبار كافي و به موقع را ديگر راهكارهاي اين بخش اعلام كرد.

خداكرم جلالي رييس سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري نيز گفت: بسياري از طرحهاي جنگلداري نظير طرح خروج دام و طرح تعادل دام و مرتع در عمل موفق نبوده و نياز به بازنگري دارد.

وي اظهار داشت: بهرهبرداري از منابع طبيعي بايد علمي توام با نظارت باشد و همچنين به مديريت منسجم نياز است.

علي اوسط منتظري رييس سابق امور جنگل سازمان جنگلها و مراتع در جنگلهاي شمال نيز حضور5/3 ميليون واحد دامي در اين عرصهها را بزرگترين مشكل اعلام و اضافه كرد: متاسفانه براي خروج اين دامها هيچ برنامه مشخصي نداريم.


مهرداد خزايي پول مسوول امور دام منابع طبيعي غرب مازندران گفت: در سال 68 اولين بررسي در خصوص طرح تحول سيستم دامداري دراين نهاد انجام و طرح خروج دامداران از جنگل آغاز شد.

مسوول امور دام اداره كل منابع طبيعي غرب مازندران اظهار داشت: با توجه به مشكلاتي نظير تهيه زمين و احداث تاسيسات، كمبود اعتبارات ومحدوديتهاي زيست محيطي، طرح تحول سيستم دامداري به طرح خروج دام از جنگل و تجميع خانوارهاي پراكنده جنگلنشين تبديل شد.

به گفته خزايي، از مجموع 747 هزار واحد دامي موجود در جنگلهاي غرب مازندران طبق آمار تا پايان سال ? ??? ،???هزار واحد دامي (30 درصد) از اين عرصهها خارج و 180 هزار هكتار نيز از وجود دام آزاد شد.

اين مسوول منابع طبيعي ادامه داد: با تامين بخشي از اعتبارات در قالب طرح جامع صيانت ازجنگلهاي شمال طرح خروج دام سرعت بيشتري يافت واز سال 84 با آغاز برنامه چهارم مقرر شد 70 درصد بقيه دامها ازاين مناطق خارج شود.

وي ادامه داد: متاسفانه با كاهش اعتبارات اين بخش در اين سال عملا اجراي طرح متوقف شده و با انتقال اعتبارات ملي اين بخش به اعتبارات استاني و تخصيص نيافتن كامل آن، اين طرح را در اجرا با چالش مواجه كرده است.

به گفته خزايي پول، در سال گذشته از محل اعتبارات ملي بيش از هفت ميليارد ريال براي اجراي طرح خروج دام از جنگل تخصيص يافت كه با حذف اعتبارات ملي و پيش بيني نكردن اعتبارات خريد دامسرا و خانهسرا از محل اعتبارات استاني مشكلاتي را در نحوه خريد حقوق عرفي دامداران بوجود آورده است.

مسوول امور دام منابع طبيعي غرب مازندران، اعتبارات استاني سال گذشته اين بخش را سه ميليارد ريال اعلام و اضافه كرد: 25 درصد اين اعتبار تخصيص يافت.

خزايي پول خاطرنشان كرد: تاكنون به ازاي خروج هر واحد دامي مبلغ يكصد هزار ريال و يا به جاي اعتبار، زمين به دامداران پرداخت و ارايه شد.

وي تصريح كرد: با توجه به پيگيري مسوولان بر نحوه عملكرد و يا روشهاي جايگزين پرداخت حقوق مابازاء به دامداران، طرحي در حال بررسي است.

وي اظهار اميدواري كرد با همكاري نهادهاي ديگر اين طرح با سرعت بيشتر و در زمان كمتر اجرا شود تا دامها از عرصهها خارج گردند.

به گفته وي همچنين تصرف برخي از اراضي ملي توسط سودجويان و زمينخواران در روند اجراي طرح خلل ايجاد كرده است.

او ادامه داد: در راستاي اجراي طرح خروج دام از جنگل همچنين از 473 هزار و 354 واحد دامي موجود در مراتع اين مناطق تاپايان سال 88، 83 هزار واحد دامي از اين عرصهها خارج شد.

وي ياد آور شد: در سالجاري براي خروج 40 هزار واحد دامي از عرصههاي جنگلي غرب مازندران 25 ميليارد ريال اعتبار پيش بيني شده است.

مسوول امور دام اداره كل منابع طبيعي غرب مازندران، اطلاعات بيشتري از عملكرد اين بخش ارايه نكرد.

جمعي از دامداران اين مناطق نيز باانتقاد از روند اجراي طرح خروج دام گفتند: به دليل نبود برنامهريزي اصولي و نظارت مستمر برخي از دامداراني كه زمين دريافت كردند از عرصهها خارج نشده و بسياري نيز زمين دريافت نكرده اند.

آنان در گفت و گو با خبرنگار ايرنا بر لزوم بازنگري در اين طرح تاكيد كردند.

اللهقلي سالار دامداري از منطقه رويان نور گفت: به دامداراني كه زمين داده شد نه تنها دامشان را از جنگل خارج نكرده بلكه با فروش اين زمين به تعداد دامهاي خود اضافه كرده و در جنگل ماندند.

يك قرق بان و جنگلبان منطقه نوشهر نيز كه خواست نامش اعلام نشود، گفت:
طرح خروج دام از جنگل فقط باعث زمين دار شدن عدهاي شدهاست، چرا كه دامها همچنان در جنگل حضور دارند.

وي اضافه كرد: عمده دامهاي موجود در جنگل منطقه متعلق به كساني است كه بابت خروج دام از عرصهها، از سازمان جنگلها زمين دريافت كردند.

وي اجراي دقيق و اصولي طرح خروج دام ازجنگل را خوب دانست و گفت: به علت نبود نظارت و كنترل و برخورد با خاطيان، اين طرح عملا كارايي ندارد.

وي ادامه داد: ادارات منابع طبيعي جهت جلوگيري از ورود دام، عرصههاي آزاد شده را با سيم خاردار و فنس محصور نمودهاند، اما دامداران آنها را خراب كرده و دامها را به داخل جنگل هدايت ميكنند.

اين كارمند منابع طبيعي يادآور شد: جنگلبانان نيز براي مقابله با دهها دامدار خاطي ابزار لازم را نداشته و برخورد هر از گاهي نيز مشكلاتي را براي آنها ايجاد ميكند.

رضا كلوايي دامداري از منظقه نوشهر نيز كه زمين به ازاي خروج دامش از عرصهها دريافت كرده است ،گفت: دامداران اين سرمايه را ندارند كه دامداري صنعتي ايجاد كنند و بواسطه سنتي بودن دامداري، چارهاي جز رهاسازي مجدد دام در عرصههاي جنگلي ندارند.

سيدمحسن حسيني استاد علوم جنگل و مدرس دانشكده منابع طبيعي شهرستان نور گفت: خروج دام از جنگل طرح مناسبي است و ميتوانست كمك زيادي براي تجديد حيات جنگل كند.

وي ادامه داد: متاسفانه با برخي اقدامات كارشناسي نشده در اين طرح، به نوعي آينده جنگل بدتر شده چون زمينهاي زيادي واگذارشده و براي دامدار ايجاد سرمايه زيادي شده است.

به گفته اين استاد دانشگاه، دامدار كه ممكن بود تا چند سال آينده عملا بواسطه مشكلات مالي نتواند در جنگل بماند با اين طرح قدرت مالي پيدا كرده و بر تعداد دامهاي خود افزوده است.

حسيني اضافه كرد: از طرفي افرادي كه دام كمتري هم داشتند تشويق شدند براي دريافت زمين در جنگل بمانند كه آسيب زيادي به جنگل وارد شد.

به گفته وي، طرح خروج دام از جنگل به جاي اينكه به نفع سازمان جنگلها و مراتع باشد به نفع دامدار تمام شده است.

اين استاد دانشكده تربيت مدرس اضافه كرد: همچنين مواردي است كه دامدار از جنگل خارج شده و نزديكانش به جنگل ميآيند و سازمان جنگلها از او شكايت ميكند و اين شكايت سالها طول ميكشد و اين فرد جديد احقاق حق ميكند.

حسيني خاطرنشان كرد: سازمان جنگلها و مراتع بايد قدرت اجرايي داشته و نيروهاي آن به عنوان ضابط قضايي امكان برخورد داشته باشند و يك بخش مجزا براي اين گونه پروندهها در دادگستريهاي مناطق ايجاد شود.

مسوولان امر سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري شمال كشور مستقر در چالوس علي رغم درخواست مصاحبه در اين زمينه از گفت و گو با خبرنگار ايرنا خودداري كردند.

جنگلهاي شمال كشور 8/1ميليون هكتار وسعت دارد.

منبع:www.niazha.ir/group.asp?T=101215&r=paper&ID=1178

                                     گروه مرتع وآبخیزداری ۸۳

سلام خوشبختانه بازهم یک خبر خوش داریم که سوژه خبری آن جناب آقای دستار است گوئی ایشان به جمع مرغان پیوسته اند ودیگربابچه مجردهانمی گردندخوب بابا یه دستی هم به سرمابکش وبرای ماهم دعاکن!!ماهم دل داریمخوب حداقل شیرنیه رو خوردیم تاآرزو به دل اون دنیا نریم تاتو زابل هم یه شیرنی خورده باشیم

خلاصه نظریادتون نره ارواح کسی که دوست دارین 

http://www.irn.org

http://www.rivernetwork.org

http://www.ctic.purdue.edu/KYW/nwn/nwn.html

http://www.joewheaton.org.uk/river.asp

http://www.ctic.purdue.edu/CTIC/CTIC.html

http://ei.cornell.edu/watersheds

http://watershed.org/wmc/index.php?module=PostWrap&page=howtopost.html

http://ei.cornell.edu/watersheds

http://water.usgs.gov/rivers.html

http://www.awra.org

http://www.nrcs.usda.gov

www.epa.gov/owow/watershed

http://members.tripod.com/~Jenn2000/main.html

http://www.ngdc.noaa.gov/seg/hazard/resource/geohaz/landsl.html

www.fiu.edu/~longoria/natural/mass/mmain.htm

http://gldage.cr.usgs.gov/html_files/nlicsun.html

http://www.unige.ch/hazards/

http://homepage.smc.edu/robinson_richard/massmovementlinks.htm

منابع طبيعي به مجموعه مواهب و ثروتهاي خدادادي اطلاق مي شود كه به رايگان در اختيار بشر قرار گرفته است. انسان از روزگاران اوليه خلقت در عرصه هاي منابع طبيعي زندگي كرده و از منابع آن اعم از آب، گياهان، حيات وحش و آبزيان و  . . . به طرق مختلف استفاده مي برده است.  افزايش سطح دانش بشري و در راستاي آن افزايش جمعيت در كنار مسائل سياسي موجب شد تا دولتها در جهت دستيابي به منابع و افزايش درآمد ملي به بهره برداري از منابع طبيعي روي آورند. اين بهره برداري كه در بسياري مواقع بدون در نظر داشتن جنبه هاي اكولوژيكي صورت گرفته است نتيجه اي جز تخريب عرصه هاي منابع طبيعي را در پي نداشته است. مراتع(Rangelands) به عنوان        پشتوانه هاي پروتئيني به كليه اراضي طبيعي كه داراي پوشش گياهي خودرو بوده و بتواند علوفه مورد نياز دامها در فصل چرا را تامين سازدگفته مي شود. مراتع  در تامين نيازهاي    علوفه اي دامها ، تغذيه سفره هاي آب زيرزميني، بهره برداري از محصولات فرعي مرتعي، تصفيه و تلطيف هوا، جلوگيري از فرسايش خاك و بروز سيل، تامين نيازهاي      حيات وحش و  جنبه هاي تفرجگاهي اهميت دارند. كشور ايران با برخورداري از 90 ميليون هكتار عرصه هاي مرتعي يكي از كشورهاي صاحب غني ترين فلور گياهي در جهان است. بنابراين ضرورت حفاظت، احيا، اصلاح و بهره برداري بهينه از مراتع  درقالب  مديريتي صحيح و كارآمد، از طريق علم و هنر مرتعداري         (Range Management) ميسر است.   مراتع  خود در بستر حوزه هاي آبخيز واقع شده اند و  حوزه آبخيز(Watershed) به محدوده اي طبيعي كه داراي يك زهكش اصلي باشد  و در مواقع بارندگي آب تمام آبراهه ها به درون اين زهكش (رودخانه يا مسيل) وارد شده و در نهايت از نقطه مشخصي تحت عنوان خروجي حوزه تخليه مي گردد، گفته مي شود.

منابع طبيعي ايران در يك نگاه

164 ميليون هكتار عرصه كشور در يك نگاه آماري به صورت زير طبقه بندي مي شوند:

الف :  2/83 درصد آن را منابع طبيعي  تجديد شونده به خود اختصاص داده است:

1- جنگلها با مساحتي در حدود 4/12 ميليون هكتار 6/7 % سطح ايران را ميپوشانند.

2-  مراتع با مساحتي در حدود 90 ميليون هكتار 55 % مساحت كشور را تحت پوشش دارند.

3- اراضي بياباني و كويري با سطحي در حدود 34 ميليون هكتار 7/20% مساحت ايران را در قلمرو خود دارند.

اگر چه منابـــع طبيعي تجديد شونده كشــور بصورت يك پيكره واحــد اســت اما به لحـاظ سيستمـهاي بهره برداري و نظامهاي مديريتي در كشور جمهوري اسلامي ايران در سـه بخش متفاوت مورد توجه و ارزيابي قرار ميگيرند. اين سه بخش  عبارتند از  :

               _ جنگل
               _ مرتع
               _ مناطق بياباني

ب -   باقيمانده عرصه  شامل اراضي تحت كشت ( زراعت ديم ، زراعت آبي ، باغات و …. ) و اراضي تخصيص يافته به مناطق مسكوني ( شهري و روستائي ) راهـــها و درياچـه ها و مردابها و هامونها ميباشد كه با سطح 6/27 ميليون هكتار به 8/16% مي رسد . 

آبخيزداري آبخيزداري يعني تغذيه سفره آب هاي زيرزميني و افزايش توليد محصول آبخيزداري بهره گيري از مجموعه گسترده دانش و تجربه است در يافتن راه هاي پيشگيري و رويارويي با فرسايش خاك و سيلابهاي مخرب آبخيزداري يعني حفظ و احياء آبخيزهاي بحراني آبخيزداري يعني بهره برداري كامل از سرمايه گذاريهاي هنگفت مالي در منابع اقتصادي كشور آبخيزداري يعني بهره برداري مناسب و درست از منابع طبيعي و كشاورزي حوزه هاي آبخيز آبخيزداري يعني تقويت پوشش گياهي و كاهش زيان هاي سيل هاي ويرانگرآبخيزداري يعني تغذيه سفره آب هاي زيرزميني و افزايش توليد محصول. در اثر عدم اطلاع از روشهاي بهره برداري صحيح، جنگلها و مراتع سرسبز به بيابانهاي بي آب و علف بدل مي شوند. متأسفانه بعضي افراد بدنبال كسب درآمد بيشتر اقدام به شخم اين اراضي جهت كشت ديم مي كنند كه خود زمينه را جهت فرسايش و تخريب بيشتر زمين فراهم مي كند. بوته كني، قطع درختان و چراي مفرط در مراتع نهايتاً مراتع و جنگلها را به بيابانهاي خشك و بي آب و علف تبديل خواهدكرد. آثار زندگي گياه و دام در اين بيابانها كمتر به چشم مي خورد و حسرت ديدن آب و سرسبزي را بر دل هر بيننده اي به جاي مي گذارد. با ادامه روند تخريب مراتع، گياهان مرتعي در سطح مراتع از بين رفته و به علت كمبود علوفه عشاير مجبور به فروش دامهاي خود شده و براي امرار معاش راهي شهرها مي شوند. فرسايش خاك هر سال شديد تر شده و با هر بارندگي، خاك با ارزش از دسترس خارج مي شود. با فقير شدن پوشش گياهي، عشاير مجبور به تعليف دام با استفاده از سرشاخه هاي درختان و علوفه هاي دستي مي شوند. كمبود علوفه باعث سوء تغذيه، ضعف و بيماري دام مي گردد و كاهش توليد گوشت و شير و كاهش در آمد عشاير را بدنبال خواهد داشت. با از بين رفتن پوشش گياهي در سطح مراتع در موقع بارندگي، آب بدون آنكه در خاك نفوذ كند، به سرعت روي سطح زمين جاري شده و جويبارهاي كوچك دست به دست يكديگر مي دهند و سيلابهاي بزرگي به راه مي افتد كه در مسير خود چادرهاي عشاير، روستاهاي پائين دست، جاده ها، پلها و زمينهاي زراعي را تخريب مي كند. با انجام عمليات آبخيزداري و احياء پوشش گياهي شرايط مجدداً جهت بهره برداري با مديريت صحيح فراهم مي گردد. بايد دانست كه در اين مرحله نيز چنانچه بدون توجه به نكات فني بهره برداري صورت گيرد، امكان تخريب و بيابانزائي وجود دارد و سرمايه و بودجه صرف شده به هدر خواهد رفت. نكته قابل توجه اين است كه قبل از تخريب مرتع بايد با كمك كارشناسان به نحوي از مراتع استفاده شود كه نياز به اجراء طرحهاي پرهزينه براي احياء مراتع نداشته باشيم. مساحت حوزه هاي آبخيز مساحت حوزه هاي آبخيز كوهستاني در حوزه هاي داخلي 113793.5482 هزار هكتار،‌ در حوزه هاي سد 33018.489 هزار هكتار و در حوزه هاي رودخانه اي 13894.337 هزار هكتار مي باشد. چه بايد كرد؟ بايد با احياء پوشش گياهي و اعمال روشهاي مختلف جريان آب را مهار نمود و امكان نفوذ آنرا در خاك فراهم كرد و با ايجاد شرايط مناسب اقدام به كاشت درخت و درختچه نمود. به اين گونه فعاليتها كه نهايتاً منجر به حفظ آب و خاك شده و شرايط را به سمت برقراري تعادل زيست محيطي سوق مي دهد آبخيزداري گفته مي شود.  اسكان، توليد علوفه و شكوفايي پتانسيل هاي بالقوه عشاير گام موثري در حفظ آب، خاك و منابع تجديد شونده و تداوم حيات و زندگي است. اصلاح كاربري اراضي پر شيب حوزه هاي آبخيز از برنامه هاي پيشگيرانه آبخيزداري در مهار و كنترل سيلاب هاي ويرانگر است. مراتع مرتع زميني است اعم از كوه ، دامنه يا اراضي مسطح كه در فصول رويش گياهان داراي پوششي از نباتات علوفه اي خود رو بوده و با توجه به سابقه بهره برداري صرفا مورد چراي دام قرار مي گيرد .ممكن است كه مراتع داراي درختان جنگلي خود رو باشد كه در اين صورت مرتع مشجر ناميده مي شود. وضعيت مراتع ايران بر اساس آخرين آمار در سال 1374 سازمان جنگلها و مراتع كشور طبقه بندي سطح مراتع از نظر وضعيت 9.3 ميليون هكتار مرتع خوب (10.33 درصد)، 37.3 ميليون هكتارمرتع متوسط تا فقير(41.45 درصد) و 43.4 ميليون هكتار مرتع فقير تا خيلي فقير (48.45 درصد) جمعا به وسعت 90 ميليون هكتارداراي توليدي برابر با 10.7 ميليون تن علوفه خشك قابل بهره برداري مجازو يا 5.8 ميليون تن T.D.N علوفه مجاز مي باشد. اهميت مرتع بر اساس آخرين  بررسيهاي انجام  شده علوفه توليدي  تنها يك چهارم ارزش عرصه هاي مرتعي است و سه چهارم آن ارزشهاي اكولوژيكي و زيست محيطي است كه شامل : از سطح 164 ميليون هكتــار وسعت كشور 90 ميليون هكتار يا 55 درصد مســاحت كشور را مراتع تشكيل مي دهند. 1- مراتع علفي ييلاقي 14 ميليون هكتار با توليــد متوسط 290 كيلو گرم قابــــــل برداشت در هكتار. 2- مراتع بوته زار با وضعيت ضعيف و متوســط 60 ميليـــون هكتار با توليد 92 كيلوگــــرم علوفه قابل برداشت در هكتار. 3- حاشيه كوير ( خيلي ضعيف ) با توليد بسيار كم 16 ميليــون هكتار با توليـــــــد متوسـط 25 كيلو گرم علوفه قابل برداشت در هكتار. ·         حفظ خاك و جلوگيري از فرسايش آن (60تا 70در صد) ·         تنظيم گردش آب در طبيعت (75 درصد روان آبهاي سطحي ) ·         حفظ ذخاير ژنتيكي گياهي و جانوري (80 تا 85 درصد تنوع گونه اي كشور) ·         ايجاد فضاي سبز و تلطيف هوا ·         تامين علوفه مورد نياز احشام عشايري و روستايي(حدود 40 درصد علوفه مورد نياز دامهاي كشور) ·         تامين بخشي از پروتئين مورد نياز كشور(بالغ بر 31 درصد گوشت قرمز توليدي  سالانه كشور) ·         توليد محصولاتي نظير گياهان دارويي ، صمغ ها و رزين ها ·         اكوتوريسم ·         تامين غذا و مامن وحوش و پرندگان وظايف دستگاه هاي اجرايي    ساماندهي جمعيت مازاد بهره برداران مرتع و ايجاد اشتغال براي آنها در ساير زيربخشهاي كشاورزي و بخشهاي صنعت، معدن و خدمات    حذف دام مازاد متكي به مرتع (46 ميليون واحد دامي)    تحول در نظام بهره برداري سنتي از مراتع   حمايت از تهيه و اجراي طرح هاي مرتع داري                 حمايت از كنترل پروانه هاي مرتع داري (چرا ) و اعمال مديريت چرا    ساماندهي عشاير   حمايت هاي اعتباري در غالب تسهيلات  تثبيت حقوق بهره برداران                ارزش زيست محيطي مرتع براساس مطالعات انجام شده ارزش يك هكتار مرتع در سال 232 دلار ميباشد ارزش غير علوفه اي پوشش گياهي مرتع معادل 75% است ارزش علوفه اي پوشش گياهي مرتع معادل 25%‌ است ارزش زيست محيطي در ايران بين 4 تا 8 برابر علوفه است   عوامل موثر در تخريب مراتع تعدد جمعيت بهره بهره بردارمرتعي(5.7 برابرظرفيت) چراي دام مازاد بر ظرفيت مرتع (2.5 برابر ظرفيت) عدم تعادل بين توليد علوفه كشور و دام موجود كه منجر به فشار مضاعف بيشتر به مراتع مي گردد.(9.3 ميليون تن T.D.N كمبود علوفه) چراي زود رس و بيش از حد از مراتع ( به طور متوسط دو برابر زمان مجاز چرايي) بوته كني جهت تامين سوخت ( حدود 300 هزار تن در سال) تبديل مراتع به ديمزارهاي كم بازده مشاعي بودن عرصه مرتع مورد بهره برداري و در نتيجه غير اقتصادي بودن واحد هاي بهره برداري فقر مالي و عدم توان سرمايه گذاري بهره برداران در اصلاح واحيا مراتع

مديريت  حوزه هاي آبخيز  را آبخيزداري   (Watershed Management)  مي نامند. اهداف زير را دنبال مي كند:

1- تامين آب شرب  و آب زراعي

2- جلوگيري از بروز فرسايش و سيل

3- كاهش ميزان رسوب

4- افزايش سطح سفره هاي آب زيرزميني

5- جلوگيري از تخريب پوشش گياهي

6- كنترل و بهينه سازي رودخانه ها و مخازن سدها

7- ايجاد شرايط مناسب براي زندگي حيات وحش و تفرجگاهها

بنابراين لزوم حفاظت از اين منابع  تنها در سايه استفاده از فارغ التحصيلان رشته مهندسي منابع طبيعي - مرتع و آبخيزداري امكان پذير است كه رسالت تربيت نيروي انساني در اين بخش بر عهده دانشگاهها و مراكز آموزش عالي است.

 در كشور نيز واحدهاي دانشگاه آزاد داراي اين رشته به شرح زير مي باشند:

الف - در مقطع كارشناسي

1- واحد ميبد در استان يزد         

 2 - واحد ارسنجان  در استان فارس

  3 - واحد نور در استان مازندران 

4 - واحد بافت در استان كرمان      

5 - واحد تربت جام در استان خراسان رضوي

6- واحد بندرعباس در استان هرمزگان

7- واحد فيروزآباد در استان فارس

ب - در مقطع كارداني

1 - واحد نيشابور در استان خراسان رضوي          

2- واحد اراك در استان مركزي         

3- واحد سوادكوه در استان مازندران (علمي كاربردي منابع طبيعي - مرتع)

4-  واحد بافت در استان كرمان      

5- واحد بروجرد

6- واحد خلخال

7- واحد اردستان

8- واحد سنندج

9- واحد قائم شهر

10- واحد گرگان

 ج - در مقطع كارشناسي ارشد مرتعداري و آبخيزداري

1 - واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي در تهران  

همچنين دانشگاههاي دولتي داراي اين رشته در مقطع كارشناسي عبارتند از :

1 - دانشگاه صنعتي اصفهان           

2 - دانشگاه يزد

3- دانشگاه زابل

4- دانشگاه تهران(دانشكده منابع طبيعي و كشاورزي كرج)

5- دانشگاه مازندران (دانشكده منابع طبيعي و كشاورزي ساري)

6- دانشگاه گرگان(دانشگاه منابع طبيعي و كشاورزي گرگان)

7- دانشگاه شهيد چمران اهواز(دانشكده منابع طبيعي بهبهان)

8- دانشگاه كردستان

9- دانشگاه شيراز

10- دانشگاه اروميه

در مقطع كارداني دانشگاههاي دولتي

1- دانشگاه شهركرد

2- دانشگاه گرگان(دانشكده كشاورزي گنبد كاووس)

3- دانشگاه رازي كرمانشاه(دانشكده قصر شيرين)

4- دانشگاه شيراز(دانشكده داراب)

5 -دانشگاه بوعلي سينا همدان- مركز ملاير

6- دانشگاه ايلام

7- دانشگاه بيرجند

8- دانشگاه فردوسي مشهد - آموزشكده كشاورزي شيروان

در مقطع كارداني به كارشناسي

1- دانشگاه يزد(شاخه اردكان يزد)

2- دانشگاه گرگان

3- دانشگاه شيراز(دانشكده داراب)

درمقطع دكتري نيز در رشته هاي علوم مرتع و آبخيزداري نيز دانشگاههاي تهران، گرگان و دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات اقدام به پذيرش دانشجو مي كنند.

گرايشهاي رشته مرتع و آبخيزداري در مقطع كارشناسي ارشد

مرتعداري         آبخيز داري             بيابان زدايي             مديريت مناطق بياباني           

   هواشناسي كشاورزي             مهندسي سوانح طبيعي               سنجش از دور      

دروس امتحاني رشته هاي كارشناسي ارشد   

1 - مرتعداري

نام دروس امتحاني	ضريب
زبان عمومي و تخصصي	2
حفاظت خاك و آبخيزداري	2
مرتعداري	3
اصلاح و توسعه مراتع	2
ا رزيابي و اندازه گيري مرتع	3
شناسايي گياهان مرتعي 1و 2	2

2- آبخيزداري

نام دروس امتحاني	ضريب
زبان عمومي و تخصصي	2
حفاظت خاك و آبخيزداري	3
مرتعداري	2
هيدرولوژي كاربردي	2
ژئومورفولوژي و زمين شناسي	3
جامعه شناسي روستايي	2

3 - بيابان زدايي

نام دروس امتحاني	ضريب
زبان عمومي و تخصصي	2
حفاظت خاك	3
مرتعداري	2
هيدرولوژي	2
ژئومورفولوژي	3
خاكهاي مناطق خشك و نيمه خشك	2

4- مديريت مناطق بياباني

نام دروس امتحاني	ضريب
زبان عمومي و تخصصي	2
حفاظت خاك و آبخيزداري	2
طرح آزمايشات كشاورزي	2
اكولوژي عمومي	3
ژئومورفولوژي	2
رابطه آب و خاك و گياه	3

5- هواشناسي كشاورزي

نام دروس امتحاني	ضريب
زبان عمومي و تخصصي	2
رياضيات	3
آمار	3
هيدرولوژي	2
هواشنا سي	3
دروس كشاورزي(زراعت،باغباني، خاكشناسي، آبياري، گياهپزشكي)	2

5- مهندسي سوانح طبيعي

نام دروس امتحاني	ضريب
زبان عمومي و تخصصي	1
رياضيات مهندسي	1
مقاومت مصالح	1
هيدروليك	1
اقتصاد مهندسي	1
هيدرولوژي	1

       6- سنجش از دور و GIS

نام دروس امتحاني	ضريب
زبان عمومي و تخصصي	2
آمار و رياضيات	3
اصول تفسير عكسهاي هوايي	2
ژئومورفولوژي و جغرافياي زيستي	2
جغرافياي شهري و روستايي	2
هيدرواقليم	2

توجه :  متقاضيان علاقه مند به ادامه تحصيل در رشته هاي ديگر مي توانند به دفترچه راهنماي آزمون ورودي تحصيلات تكميلي كه هر سال منتشر مي شود، مراجعه فرمايند.

يا رب الحجة بحق الحجة اشف صدر الحجة بظهور الحجة

او اگر بيايد از گرماي نگاهش نرگسهاي دشت مي رويند.

قرارشد که گروه ماهم مثل گروههای دیگه اردو بره اماخوب من چشمم آب نمی خوره چون تاحالا واین ساعت که جلسه امورفرهنگی تشکیل نشده آره جونم براتون بگه که هرچی به این درواون درزدیم فعلا نشده شاید حکمتی تو کاره که من وشما نمیدونیم

خوب راستش کاردارم وبایدبرم پس تابعد

                                      یاعلی

پوشش گياهی
نواحی داخلی ايران که غالباً خشک و بيابانی است دارای پوشش گياهی بسيار ضعيف و پراکنده می باشد. در منطقه کرمان به علت جنس خاک، اختلاف شديد درجه حرارت ، کمبود ريزش باران و بادهای شديد منطقه ای فقدان پوشش گياهی به طور گسترده نمايان است .
شرايط محيطی نامناسب برای توسعه حيات در سراسر استان ، خود گويای اين واقعيت است که تعداد کمی از گونه های گياهی موفق به ادامه استقرار و حيات در اين محيطها می شوند.
در اين منطقه تنها گياهانی می توانند رشد کنند که در مقابل خشکی و گرمای هوا و جتس نامساعد خاک مقاومت داشته باشند. به علت آب و هوای صحرايی و نيمه صحرايی ، پوشش گياهی فقير درختان گز و بوته های کوتاه قيچ در اين ناحيه به حد وفور ديده می شود.
اين بوته ها مانع خوبی برای حرکت و پيشروی شنهای روان به طرف شهرها مانند شهر کرمان می باشد. نخل خرما نيز ، مهمترين گياهی است که در اين بيابانها امکان رويش دارد.
پراکندگی جغرافيايی نباتات
استان کرمان به علت تنوع آب و هوا دارای انواع گياهان سردسيری و گرمسيری می باشد.
الف - گياهان گرمسيری و نواحی خشک بيابان شامل :درختان گز ، تاق ، قيچ ، کُنار ، کُهور ، بادام کوهی و اُکاليپتوس که به طور طبيعی در منطقه می رويند و درختانی مانند مرکبات ، خرما ، موز ، صيفی جات نيز در اين نواحی کشت می شود.
ب - گياهان سردسيری که عبارتند از :
درخت بِنه (پسته کوهی) ، اَلُوک(بادام کوهی) ،گَوَن (کتيرا) .... همچنين درختانی مانند :گردو ، به، انار ، گيلاس ، آلبالو و محصولاتی مانند : گندم ، جو ، گوجه فرنگی ، سيب زمينی و پياز در اين استان به عمل می آيد.
همچنين علاوه بر موارد بالا نباتات زراعی و زينتی و پسته عمده ترين محصول زراعی اين ديار است که اين محصول دارای اهميت تغذيه ای و صادراتی فراوان می باشد.
جنگلها
آن گونه که از شواهد بر می آيد ، استان کرمان در گذشته جنگلهای گسترده و انبوهی داشته است. لکن در طی گذشت رمان در اثر استفاده بی حساب ار بين رفته يا تنک شده اند ، اين جنگلها و مساحت تقريبی آنها در شهرستانهای آن متفاوت است و بر حسب نوع درختان آنها به طور کلی عبارتند از : جنگل بنه ، جنگل گز ، جنگل تاغ ، جنگل بادام کوهی ، کُنار ، کهکم ، زردتاغ و سياه تاغ.
از مهمترين جنگلهای طبيعی اين ناحيه ، جنگلهای بنه و بادام می باشد. اين نوع جنگل به طور کلی دارای اهميت فراوان است و ساليان طولانی است که در کرمان بر روی اين درختان ، پسته و بادام پيوند زده اند.
مراتع
استان کرمان از آنجا که جزو مناطق گرم و خشک به شمار می آيد طبيعتاً نمی تواند از مراتع طبيعی زيادی برخوردار باشد . در گذشته کليه مراتع استان کرمان اعم از شنی و غيره مورد استفاده دام بوده است . با توجه به اين که ضوابط صحيحی جهت چرای دام وجود نداشت به تدريج در معرض چرای بی رويه قرار می گرفت که نتيجه آن فرسايش بادی و آبی بود. کاهش پوشش نباتی در تمام مناطق و آثار چرای مفرط در محدوده تپه های شنی به صورت فرسايش بادی شديد و حرکت تپه های شنی ظاهر گرديده است .
مراتع استان کرمان جزو مراتع ييلاقی به شمار می آيد که توسط دامداران محلی مورد بهره برداری قرار می گيرد اين مراتع جز در بعضی از قسمتهايی که سنگلاخی يا فرسوده است ، پوشيده از بوته ها و درختچه های مرتعی ريشه دار و قوی است .
به اين ترتيب ،اغلب مراتع اين استان از نوع مراتع درجه سه يعنی مراتع بيابانی و استپ می باشد.